Waardoor wordt jouw rode knop getriggerd?

Er zijn mensen in mijn omgeving waarbij ik regelmatig ontplof. Ik wil dat niet en toch gebeurt het me, hoezeer ik me vooraf ook voorneem om het dit keer niet te doen.
Aan de andere kant zijn er ook vergaderingen waarvan ik achteraf bedenk: waarom heb ik nou niets gezegd? Deze situaties herkennen we allemaal, gedrag, mensen of situaties die je triggeren waardoor je je anders gedraagt dan je zou willen en waarvan je achteraf vaak spijt hebt. We zeggen dan dat je Rode Knop is afgegaan.
Als je Rode Knop wordt ingedrukt dan reageer je vrijwel direct en bijna altijd ineffectief. Het nare van zo’n Rode Knop is dat jouw reactie vaak een Rode Knop bij de ander(en) activeert, waardoor je een kettingreactie krijgt. Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk:  ik krijg een mail met heel wat mensen in de CC. Ik word direct boos en stuur op hoge poten een mail terug, helaas aan alle geadresseerden. Vervolgens volgt er een enorme mailstroom, waarvan de toon steeds vervelender wordt. Een typisch voorbeeld van mijn Rode Knop die een Rode Knop bij anderen triggert.

Hoe werkt dat nou?

De Rode Knop is iets wat we hebben overgehouden aan het stenen tijdperk. Ons brein heeft een ‘database’ opgebouwd van gebeurtenissen. Die database geeft bij een waarneming een signaal af: dit is iets wat ik herken. Dat signaal krijgt vervolgens een groen (dit is veilig) of rood (dit is niet veilig) vlaggetje. In het laatste geval gaat er een stoot adrenaline je systeem in waardoor je direct in staat van alertheid bent. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt, je spieren spannen aan en je reageert direct op de situatie. Dit is een mooi mechanisme; in het stenen tijdperk zorgde het voor een vluchtreactie wanneer er een leeuw in zicht kwam. Tegenwoordig zorgt het er voor dat je terug de stoep op springt als er bij het oversteken een auto met enorme snelheid op je afkomt. Dat werkt echt beter dan eerst even rustig nadenken. Maar onze database is niet heel erg precies en koppelt ook signalen die niet levensbedreigend zijn aan het ‘niet veilig’ signaal. Je Rode Knop gaat af en je vertoont gedrag dat niet past bij de situatie. Dat gebeurt in je werk, maar het kan natuurlijk ook in je privé omgeving gebeuren. Een mooi voorbeeld wordt ook in dit filmpje getoond.

Als het zo werkt, dan kan ik er toch niets aan doen?

Gelukkig kun je wel zelf grip op je Rode Knop krijgen. De volgende tips kunnen je daarbij helpen:

  1. Tel tot 10
    Als je vroeger heel kwaad was dan zei je moeder: tel eens tot 10. Dat was echt een goed advies. Na zo’n 6 seconden is de adrenaline uitgewerkt. Stel na 10 tellen een vraag aan jezelf zoals: waarom raakt dit me zo? Door tot 10 te tellen en jezelf een vraag te stellen, gaat het denkende deel van je brein weer aan het werk. Vanaf dat moment kun je bewust kiezen welk gedrag je laat zien. In het voorbeeld van de mail; niet meteen reageren, of misschien schrijf je de mail wel, maar je verstuurt hem nog even niet.
  2. Ontdek het patroon
    Kijk eens of je een patroon kunt ontdekken in het gedrag van anderen waardoor jouw Rode Knop afgaat. Is er zo’n patroon, kijk dan eens of dit gedrag is dat je misschien zelf ook vertoont, of is het gedrag dat je zelf meer mag laten zien. Wat heb je dan te leren en hoe ga je dat aanpakken? Je kunt hierbij hulp vragen van mensen in je omgeving of een ervaren coach.
  3. Weet jouw trigger
    Als je weet welk gedrag of welke situatie jou triggert en welk gedrag je dan vertoont, vraag hulp aan mensen in je omgeving. Vertel wat je triggert en hoe je dan meestal reageert, wat kunnen zij aan jou zien als jouw Rode Knop wordt ingedrukt? Wanneer je Rode Knop afgaat, zien ze dat en ze kunnen je helpen door een vraag te stellen zoals: “ik zie dat je rode knop is geraakt, wat raakt je zo?” Dat geeft jou die 10 tellen die je nodig hebt om weer te kunnen nadenken.
  4. Maak ander gedrag
    Als je tip 2 en 3 gedaan hebt, dan kun je daarna ook een andere, meer wenselijke, reactie in gedrag bedenken. Doe dat; probeer het uit, steeds weer. Lukt het niet en spring je weer op rood, probeer het dan nog eens. Nieuw gedrag moet inslijten.
  5. Bel Quiris; als het met behulp van bovenstaande tips (nog) niet werkt, dan heb je gewoon meer hulp nodig 😉